Een dag met… Steffie Hogenboom (Vaktherapeut)

Een dag met… Steffie Hogenboom

Een dag met… Steffie Hogenboom (Vaktherapeut)

Kun je iets vertellen over jouw rol en hoe een gemiddelde werkdag/werkweek eruitziet? 
Ik werk als vaktherapeut, van origine geschoold dramatherapeut. Hier bij Point O mag ik dat iets breder trekken, dus ik snoep eigenlijk van iedere discipline iets weg. Het gaat vooral over leren door middel van ervaring. Ik praat niet heel veel met cliënten zoals een psycholoog dat doet, maar we gaan juist aan de slag met oefeningen, rollenspellen, beeldende opdrachten of sport- en spelvormen. Daar komt vaak bepaald gedrag naar boven en daar gaan we vervolgens weer mee aan de slag. 

Ik werk twee dagen per week en die dagen lijken relatief veel op elkaar. Met als verschil dat ik op maandagmiddag nog de vaktherapie-groep draai op de dagbehandeling en op donderdag alleen individuele cliënten heb. 

Een sessie begint meestal met een check-in. Hoe gaat het met je? Zijn er belangrijke dingen die spelen? Daarna gaan we vrij snel aan de slag. Welke oefening ik inzet, hangt af van de cliënt en de hulpvraag. Natuurlijk heb ik mijn favoriete oefeningen, maar ik kijk vooral naar wie ik voor me heb en welke oefening of invalshoek op dat moment het beste past. 

Als het gaat om inzicht krijgen in emoties en gedrag, werk ik bijvoorbeeld regelmatig met hoepels. Dan staat de ene hoepel voor gedrag, de andere voor gevoel en de derde voor gedachten. Als iemand van plek wisselt, merk je soms dat er iets verandert in hoe iemand denkt, voelt of reageert. Daarna kijken we samen terug: wat heb je ervaren, hoe kijk je erop terug en wat kun je meenemen naar je dagelijks leven? 

Ik vind het heel leuk als iemand hier inzichten krijgt, maar ik vind het nog leuker als iemand het ook buiten deze ruimte gaat toepassen. Daar mag het uiteindelijk gebeuren. Soms pakken we een oefening later nog eens terug. Dan kijken we hoe het er nu uitziet of nemen we een andere invalshoek. Zo speel ik zelf ook een beetje met mijn aanbod. 

Wat motiveerde jou om dit werk te doen? 
Mijn focus lag vroeger eigenlijk altijd op theater. Ik vond acteren heel leuk, regisseren vond ik leuk en ik was graag bezig met voorstellingen maken. Tegelijkertijd merkte ik dat het werkveld van het theater niet helemaal bij mij paste. Het voelde soms erg op jezelf gericht en dat sloot niet helemaal aan bij wie ik ben. 

Toen ben ik gaan zoeken naar wat wel bij mij paste en kwam ik uit bij de opleiding dramatherapie. Toen dacht ik: oh, dan kan ik dus met theater mensen helpen. Dat was voor mij echt een topcombinatie. 

Na mijn opleiding was het nog best lastig om werk te vinden. Uiteindelijk kwam ik bij mijn eerste werkgever terecht en daar merkte ik al snel: dit past echt bij mij. Het mooie is dat je niet alleen doet wat je tijdens je opleiding hebt geleerd, maar ook daadwerkelijk ziet wat het met iemand doet. Dat je ziet dat iets werkt. 

Dat heb ik soms nog steeds. Zeker als je een cursus hebt gevolgd of iets nieuws uitprobeert en je merkt dat het aanslaat bij een cliënt. Dat je ziet wat het effect op iemand heeft. Daar haal ik veel voldoening uit. 

Welke momenten in je werkdag vind je het meest waardevol? 
Dat zijn voor mij vooral de momenten waarop je ziet dat iets werkt. Maar ook wanneer iemand echt de behandeling aangaat. Wanneer je voorbij de coping en het gedrag kunt kijken en iemand ineens in contact komt met zijn kwetsbaarheid, zijn innerlijke kind of met een stukje van zichzelf dat lang verborgen is gebleven. Dan denk ik vaak: nu ben je er. 

Wat ik daar mooi aan vind, is dat het iemand lukt om die stap te zetten. Dan denk ik: wauw, je hebt al die stappen gezet en nu ben je op een punt gekomen waar je naartoe wilde. Dat vind ik altijd heel mooi om te zien. Het geeft ook een soort trots, omdat het iemand gelukt is om daar te komen. 

Veel mensen zijn bang om te voelen of emoties toe te laten. Als je dan ziet dat er ineens iets omslaat en het wel lukt, merk je vaak dat het juist bevrijdend kan zijn of ruimte geeft. Dan denk ik: je bent voorbij die angst gekomen. Dat blijft voor mij één van de mooiste dingen om mee te werken. 

Kun je een voorbeeld geven van een moment waarop je écht een verschil kon maken voor een cliënt? 
Er zijn meerdere momenten die me zijn bijgebleven. Dan kom ik toch weer terug op de oefeningen. Je zet iets in en je ziet dat het iemand direct raakt of dat iemand ineens inzicht krijgt in wat hij of zij doet. 

Soms is dat al door iets heel simpels. Bijvoorbeeld door een grens neer te zetten en iemand te laten ervaren: dit is de veilige kant en dit is de onveilige kant. Als iemand dan op die onveilige plek gaat staan, ontstaat er soms ineens een besef van: dit is inderdaad wat ik doe. 

Dat je die kwartjes ziet vallen, vind ik altijd heel bijzonder. En dat blijft bijzonder, want het is iedere keer anders. Bij iedere cliënt komt zo’n inzicht weer op een ander moment. Juist dat maakt het zo mooi om mee te maken. 

Wat zijn volgens jou de belangrijkste kwaliteiten van een vaktherapeut in de verslavingszorg?  
Ik denk sowieso dat je heel flexibel moet zijn. Ondanks dat je je cliënten kent, weet je nooit wat er gaat gebeuren. Je weet nooit wat je aanraakt of wat er tijdens een sessie omhoogkomt. Ik denk dat je daarin moet kunnen meebewegen of juist bewust de keuze moet maken om dat niet te doen. 

Daarnaast vind ik empathisch werken heel belangrijk. Daar hoort voor mij ook empathisch spiegelen bij. Cliënten zijn niet altijd blij met wat ik teruggeef, want ik kan daarin best confronterend zijn. Alleen probeer ik dat altijd op de meest empathische manier te doen. 

Openheid en eerlijkheid neem ik ook mee in mijn sessies, maar ik ga niet over iemands grens heen. Soms geef ik terug wat bepaald gedrag met mij doet of wat ik merk in het contact. Dat kan confronterend zijn, maar juist dat maakt veel bespreekbaar. Alles gebeurt hier in de ervaring. 

Daarom vind ik zo’n eerste kennismaking ook belangrijk. Dan krijg ik een idee van hoe iemand reageert, wat werkt en waar ik rekening mee moet houden. Soms moet je iemand juist uitdagen en soms merk je dat iemand nog zoveel weerstand heeft dat je beter op een andere manier kunt beginnen. 

Ik probeer zoveel mogelijk maatwerk te leveren. Niet iedereen heeft hetzelfde nodig. Uiteindelijk wil ik vooral dat iemand zich veilig genoeg voelt om bij die kwetsbaarheid te kunnen komen. De één heeft daar meer tijd voor nodig dan de ander. 

En humor en spontaniteit vind ik ook belangrijk. Mensen nemen vaak een zwaar verhaal mee. Juist door af en toe wat lucht in een sessie te brengen of een grapje tussendoor te maken, ontstaat er soms weer ruimte om verder te kunnen. 

Wat zijn voor jou de grootste uitdagingen binnen je functie en hoe ga je daarmee om? 

Aan de ene kant is het een luxe dat ik de enige vaktherapeut ben. Aan de andere kant is dat soms ook zoeken. Hoor ik bij de GGZ-Agogen? Hoor ik bij de psychologen? Ben ik een eigen eilandje? Dat blijft soms een zoektocht.  

In dat opzicht mis ik niet per se collega’s met dezelfde functie. Binnen Point O mag iedereen dingen uitproberen en zijn eigen vrijheid zoeken. Daardoor lukt het me juist goed om met collega’s te sparren. Iedereen heeft zijn eigen expertise en daardoor kun je elkaar makkelijk opzoeken.  

De uitdaging zit meer in het feit dat vaktherapie soms lastig uit te leggen is. Wat doe ik nou precies? Dat is niet altijd in één zin te vangen, omdat er zoveel maatwerk bij komt kijken. Het hangt af van de hulpvraag, van wat er in het contact gebeurt en van wat iemand nodig heeft. Dat maakt het soms lastig om jezelf te profileren, zowel binnen als buiten de organisatie.  

Tegelijkertijd vind ik het ook weer fijn. Ik kan overal vandaan snoepen en heb veel vrijheid in hoe ik mijn werk vormgeef. 

 
Hoe werk je samen met collega’s binnen Point O in jouw rol? 
Voordat iemand bij mij start, heb ik eigenlijk altijd contact met collega’s. Dat kan via de mail zijn of gewoon persoonlijk. Dan hoor ik bijvoorbeeld met welk doel iemand bij mij komt. 

Daarnaast houd ik altijd korte lijntjes met collega’s met wie ik samenwerk. Soms zie ik iets bij een cliënt waarvan ik denk dat het belangrijk is voor een psycholoog, behandelaar of begeleider om te weten. Andersom lees ik ook rapportages terug of zoek ik iemand op als ik vragen heb. 

Dat vind ik belangrijk, omdat cliënten hier soms andere dingen laten zien dan tijdens gesprekken. Als ik iets zie wat belangrijk kan zijn voor een collega, dan koppel ik dat terug. Op die manier krijg je samen een completer beeld van iemand. 

Juist daarom vind ik die samenwerking belangrijk. Anders zit ik heel erg op mijn eigen eiland. Door contact te houden met collega’s blijf je goed op de hoogte van wat er speelt en kun je elkaar aanvullen vanuit verschillende invalshoeken. 

Daarnaast draai ik ook mee op de dagbehandeling. Daar werk je direct samen met collega’s op de groep en heb je veel afstemming gedurende de dag. 

 
Hoe blijf je jezelf ontwikkelen als professional?   
Ik blijf altijd in contact met andere vaktherapeuten. Dan kun je sparren over cliënten of situaties waar je tegenaan loopt. Soms vraag ik advies en soms leer je gewoon van hoe iemand anders ergens naar kijkt. 

Daarnaast volg ik webinars en kijk ik graag naar wat andere vaktherapeuten doen. Daar leer ik veel van. Door in gesprek te blijven met anderen en nieuwsgierig te blijven, blijf je jezelf ontwikkelen. 

Hoe zorg je ervoor dat cliënten zich gehoord en gesteund voelen?   
Ik denk dat dat vooral zit in het empathische werken. Dat iemand ruimte voelt om zich open te stellen en dingen te laten zien die misschien eerst nog op slot zaten. 

Daarnaast probeer ik aan te sluiten bij wat op dat moment belangrijk is. Als iemand ergens mee binnenkomt wat prioriteit heeft, dan gaan we daar iets mee doen. Niet omdat het zo in een protocol staat, maar omdat het op dat moment nodig is. Ik denk dat cliënten daardoor merken dat ik bij hen aansluit. 

Tegelijkertijd kijk ik ook of iets misschien vermijding is. Dan ga ik daar niet zomaar in mee. Juist door iemand te ondersteunen in het doorbreken van een patroon of vermijding, kan iemand zich uiteindelijk ook gesteund voelen. 

Het blijft voor mij echt maatwerk. 

Wat maakt werken bij Point O anders dan andere plekken waar je hebt gewerkt of zou kunnen werken? 
Voor mij zit dat vooral in het contact met collega’s. Je vindt elkaar hier gewoon heel makkelijk. Je kunt snel sparren en collega’s zijn goed bereikbaar als je ergens tegenaan loopt. 

Ook het management is makkelijk te benaderen. Als je een vraag hebt of ergens meezit, weet je mensen snel te vinden. Er worden ook relatief snel acties op uitgezet. Die korte lijntjes maken voor mij wel echt het verschil. 

Binnen Point O krijgt iedereen de ruimte om zijn eigen expertise te ontwikkelen en dingen uit te proberen. Daardoor kun je elkaar ook makkelijk opzoeken en van elkaar leren. 

Bij Point O vinden we het belangrijk dat er ruimte is voor openheid en eerlijkheid. We willen mentale gezondheid bespreekbaar maken, binnen én buiten onze organisatie. Daarom zijn we bondgenoot van Brabant Openhartig. 

Wat betekenen openheid en eerlijkheid voor jou, en waarom vind je ze belangrijk? 
Ik ben wel van practice what you preach. Ik ben geen behandelaar die zegt dat ik nergens tegenaan loop of geen onzekerheden heb. Ik heb ook een kritische stem, ik loop ook tegen dingen aan en ik heb ook mijn eigen onzekerheden waar ik soms mee worstel. 

Die openheid en eerlijkheid probeer ik ook mee te nemen in mijn behandeling. Ik probeer daarin ook cliënten te ondersteunen in hun eigen proces. Ik vind het belangrijk dat mensen mij zien als een gelijkwaardig mens en niet als een behandelaar die boven hen staat. We zijn allemaal gelijk. Ik ben hier om iemand te ondersteunen, maar ik ben niet beter of slechter dan de ander. 

Ik hoop dat die openheid er vervolgens ook voor zorgt dat iemand mij dezelfde openheid en eerlijkheid terug kan geven. Dat er genoeg vertrouwen ontstaat om te vertellen wat er echt speelt. 

Samen zorgen we ervoor dat Brabant Openhartig wordt.