Een dag met… Martijn van den Akker (Persoonlijk begeleider)

Een dag met… Martijn van den Akker

Een dag met… Martijn van den Akker (Persoonlijk begeleider)

Kun je iets vertellen over jouw rol en hoe een gemiddelde werkdag/werkweek eruitziet? 
Mijn werkweek is behoorlijk afwisselend. Ik werk 24 uur per week binnen Wijkteam Ruwaard in Oss en daarnaast 12 uur voor Ambulant bij Point O. Dat zijn op zichzelf al twee verschillende manieren van werken.

Binnen Wijkteam Ruwaard werk ik vanuit het Hoekhuys. Daar maak ik afspraken met inwoners, maar ga ik ook bij mensen thuis langs. Binnen het wijkteam bestaat ongeveer 60% van mijn werk uit mijn caseload, 30% uit innovatie en collectieven. Zo hebben we hier bijvoorbeeld een fietsenafdeling met twee fietsenmakers en vrijwilligers, die ik ook begeleid. De 10% die overblijft is voor mijn moederorganisatie Point O.

Het wijkteam richt zich echt op de Ruwaard. Dat is een wijk met ongeveer 14.000 inwoners. We werken hier met zo’n 60 collega’s vanuit 15 verschillende organisaties. Denk aan de gemeente, welzijn, GGZ en verschillende kleinere organisaties. Iedereen brengt zijn eigen expertise mee. Ik ben vanuit Point O degene die zich binnen het wijkteam specifiek richt op verslavingsproblematiek.

Wanneer iemand een hulpvraag heeft waarbij verslaving een rol speelt, kom ik daardoor vaak in beeld. Tegelijkertijd kijken we binnen het wijkteam heel breed naar wat iemand nodig heeft. Spelen er bijvoorbeeld ook problemen rondom financiën of daginvulling, dan kan een collega met die expertise aansluiten.

Dat verschilt van mijn werk binnen Point O. Daar begeleid ik cliënten vaker op meerdere leefgebieden en zie ik hen in principe wekelijks. Veel van die cliënten zijn al verder in hun herstel, bijvoorbeeld nadat zij uit een kliniek of safehouse komen. Binnen het wijkteam begeleid ik juist veel inwoners die aan de voorzijde van een kliniek of behandeling zitten.

Het zijn dus twee verschillende werkwijzen, al merk ik dat ze steeds meer in elkaar overlopen. Ik neem uit allebei dingen mee. Eigenlijk pluk ik het beste van beide.

Wat motiveerde jou om dit werk te doen? 
Ik kom oorspronkelijk uit de gehandicaptenzorg en psychiatrie. Een goede vriend van mij werkte in een verslavingskliniek en zei op een gegeven moment tegen mij: “Martijn, ik denk dat jij eens in de verslavingszorg moet gaan kijken. Volgens mij is dat echt iets voor jou.”

Wat ik in mijn eerdere werk soms miste, waren de gelijkwaardige gesprekken en de interactie. Zeker binnen de gehandicaptenzorg ben je vaak bezig iemand een goede en fijne dag te bezorgen. Dat is hartstikke mooi, maar ik merkte dat ik behoefte had aan iets anders. In de verslavingszorg kun je op een andere manier met elkaar levelen en het werk is heel gevarieerd.

Daarnaast kan ik putten uit een goedgevulde geschiedenis aan levenservaring. Ik vind het mooi om die ervaringen uit mijn eigen verleden nu op een positieve manier kan inzetten.

Tegelijkertijd was ik ook toe aan een andere manier van werken. Ik had jarenlang onregelmatige diensten gewerkt en merkte dat ik graag naar dagdiensten wilde. Ook wilde ik bewust bij een kleinere organisatie werken, omdat ik daarvoor juist bij hele grote organisaties had gewerkt. Het roer ging dus eigenlijk volledig om.

Grappig genoeg had ik voordat mijn vriend dit tegen mij zei een heel ander beeld van de verslavingszorg. Ik dacht altijd dat het vooral kommer en kwel was. Ik denk daarom niet dat ik er uit mezelf snel terecht was gekomen.

Hij noemde Point O op oudejaarsavond en op 1 januari ben ik meteen gaan googelen. Er was op dat moment niet eens een vacature voor Ambulant, maar ik heb toch een open sollicitatie gestuurd. Daarna mocht ik meelopen bij het safehouse en binnen Ambulant. Dat voelde eigenlijk meteen goed.

Inmiddels werk ik ruim twee jaar bij Point O en ongeveer anderhalf jaar binnen Wijkteam Ruwaard. Die stap naar het wijkteam was in eerste instantie niet eens mijn eigen keuze. Een collega viel uit en ik nam tijdelijk een aantal inwoners over. Uiteindelijk werd ik naar voren geschoven om structureel binnen het wijkteam te gaan werken.

In eerste instantie dacht ik: ik heb het ambulante werk net een beetje onder de knie en nu moet ik alweer een totaal andere werkwijze leren. Maar eenmaal hier snapte ik wel waarom ze aan mij hadden gedacht. Het werk is minder gestructureerd en je moet rust kunnen bewaren. Daar ga ik juist goed op. Inmiddels voel ik me hier als een vis in het water.. 

Welke momenten in je werkdag vind je het meest waardevol? 
Ik vind de ochtenden hier in het Hoekhuys heel fijn. Rond acht uur zijn vaak dezelfde collega’s aanwezig. Dan starten we rustig op met een bakje koffie, praten even over koetjes en kalfjes en natuurlijk ook over casussen die we met elkaar delen.

Maar eigenlijk zit voor mij de waarde vooral in de afwisseling gedurende de hele dag. Het ene moment heb ik een afspraak met een inwoner, het andere moment een overleg met collega’s en daarna moet ik ineens naar Den Bosch voor een cliënt van Point O.

Ook binnen het wijkteam zijn er allerlei soorten overleggen. Soms zit je met twee of drie collega’s en een inwoner samen om tafel. Op andere momenten heb je juist een groter overleg binnen een werksoort. Geen dag ziet er daardoor hetzelfde uit.

Dat past ook bij mij. Ik merk dat ik snel verveeld raak als ik te lang hetzelfde doe. Juist die variatie vind ik heel prettig. 

Kun je een voorbeeld geven van een moment waarop je écht een verschil kon maken voor een cliënt? 
Voor mij zit dat niet altijd in één groot moment. Het zijn vaak juist kleine inzichten die uiteindelijk iets veranderen.

Ik praat bijvoorbeeld graag met mensen over de manier waarop ze naar hun gedachten kijken. Gedachten blijven maar komen. Wanneer je daar volledig in meegaat, kan het leven heel zwaar voelen. Als iemand door onze gesprekken ontdekt dat hij ook anders naar zijn gedachten kan kijken en later vertelt dat het leven daardoor wat luchtiger voelt, vind ik dat heel mooi.

Hetzelfde geldt voor mensen die ik bijvoorbeeld adviseer om eens naar een meeting te gaan. Soms hebben ze daar in eerste instantie helemaal geen zin in. Als iemand daarna enthousiast terugkomt en zegt: “Martijn, dit was echt gaaf. Dankjewel dat je mij daar naartoe hebt gestuurd”, geeft mij dat veel voldoening.

Daarnaast haal ik veel energie uit de relatie die je met iemand opbouwt. Je gaat echt een samenwerking aan. Wanneer je merkt dat iemand zich steeds meer openstelt, vertrouwen krijgt en het fijn vindt dat je komt, is dat heel waardevol.

Het zijn niet altijd enorme stappen. Ik verzet geen bergen. Maar die kleine veranderingen kunnen wel ontzettend belangrijk zijn.

Wat zijn volgens jou de belangrijkste kwaliteiten van een persoonlijk begeleider in de verslavingszorg?  
Rust vind ik heel belangrijk. Je moet geduld hebben en betrouwbaar zijn.

Als ik een afspraak maak, dan ben ik er ook. Die voorspelbaarheid vind ik belangrijk, omdat iemand daardoor weet wat hij of zij aan je heeft.

Tegelijkertijd hoeft het niet allemaal even zwaar te zijn. Het leven kan voor iemand al zwaar genoeg voelen. Een bepaalde luchtigheid mag er daarom ook in zitten.

Humor hoort daar voor mij zeker bij. Ik gebruik ook graag zelfspot. Als ik mezelf af en toe een beetje op de hak neem, merk ik dat dat soms juist een opening geeft waardoor iemand anders ook makkelijker iets vertelt.

Natuurlijk zijn er uiteindelijk ook dingen waar je samen aan moet werken en die gedaan moeten worden. Alleen probeer ik daar niet met een enorme zwaarte doorheen te gaan. Ik probeer het op een natuurlijke manier mee te nemen in de begeleiding.

Wat zijn voor jou de grootste uitdagingen binnen je functie en hoe ga je daarmee om? 

Een belangrijk leerpunt voor mij is dat ik soms al verder ben dan de cliënt.

Ik kan in mijn hoofd al verder zijn dan waar een cliënt op dat moment is. Dan denk ik bijvoorbeeld: ga nou eens naar die meeting of probeer dit eens een paar dagen anders te doen. Ik verwacht dan misschien al dat iemand die stap gaat zetten.

Wanneer ik een paar dagen later terugkom en het is niet gelukt, moet ik mezelf er soms aan herinneren: wacht even, ik ben nu een paar stappen verder dan diegene.

Dan moet ik zelf weer een stap terug doen en aansluiten bij het tempo van de cliënt.

Dit werk vraagt sowieso veel zelfreflectie. Sinds ik bij Point O werk, heb ik mezelf op bepaalde vlakken ook beter leren kennen. Soms word je door een situatie bij een cliënt zelf aan het denken gezet: hoe deed ik dat vroeger? Hoe stond ik ergens in?

Het is daardoor ook een baan waarin ik zelf nog ontzettend veel leer.

 
Hoe werk je samen met collega’s binnen Point O in jouw rol? 
Binnen Point O weet ik mijn collega’s vooral te vinden wanneer ik tegen iets aanloop wat specifiek met verslaving of een vervolgstap te maken heeft. Bijvoorbeeld wanneer ik wil sparren over welke kliniek of welke route op dat moment het meest passend kan zijn.

Doordat ik inmiddels behoorlijk wat ervaring heb opgebouwd, heb ik collega’s natuurlijk niet bij iedere casus nodig. Maar als ik wil overleggen, kan ik ze altijd bellen of spreken we elkaar tijdens een teamoverleg.

Binnen Wijkteam Ruwaard werk ik veel intensiever met verschillende disciplines samen. Bij een eerste vraagverheldering stellen we de drie belangrijkste vragen vanuit de samenwerkwijze: de ik wil, ik kan en ik heb nodig. Daarna gaan we kijken welke collega’s er passend zijn in een casus.

Heeft iemand psychische problemen, dan kan ik bijvoorbeeld een GGZ-collega laten aansluiten. Zijn er financiële problemen, dan betrekken we iemand die daar gespecialiseerd in is. Andersom weten collega’s mij te vinden als er vragen rondom verslaving spelen.

Juist dat samenwerken over verschillende leefgebieden heen vind ik interessant. Je kijkt allemaal vanuit een andere expertise naar dezelfde inwoner.

Omdat ik veel in Oss werk, ben ik fysiek wat minder vaak bij Point O. Soms voelde het daardoor alsof ik tussen twee teams in hing. Ik heb gemerkt dat ik zelf die verbinding levend mag houden. Daarom sluit ik nog aan bij teamoverleggen en thema-ochtenden.

Dat is ook één van de redenen dat ik lid ben geworden van de ondernemingsraad. Zo blijf ik betrokken bij wat er binnen Point O speelt en leer ik collega’s ook weer op een andere manier kennen.

 
Hoe blijf je jezelf ontwikkelen als professional?   
Voor een groot deel gewoon door het werk zelf. Ik heb vorig jaar bijvoorbeeld een Elsden training gevolgd die ik erg waardevol vond, maar ik leer misschien nog wel het meest van inwoners en cliënten.

Mensen vertellen mij wat hen heeft geholpen of welke inzichten voor hen belangrijk zijn geweest. Natuurlijk blijft wat iemand persoonlijk vertelt discreet, maar bepaalde algemene kennis of ervaringen kan ik soms weer meenemen in een gesprek met iemand anders. Soms voelt het daardoor alsof je een soort doorgeefluik van waardevolle informatie wordt.

Binnen het wijkteam leer ik daarnaast veel van collega’s uit andere disciplines. Verslaving staat namelijk lang niet altijd op zichzelf. Er kunnen bijvoorbeeld ook psychische problemen spelen. Dan is het interessant om samen uit te pluizen wat er gebeurt.

Je ziet bovendien hoe iemand vanuit een andere organisatie of discipline begeleidt. Daar haal ik weer dingen uit voor mijn eigen manier van werken. Andersom gebeurt dat natuurlijk net zo goed.

Hoe zorg je ervoor dat cliënten zich gehoord en gesteund voelen?   
Vooral door iemand serieus te nemen en betrouwbaar te zijn.

Als ik een afspraak maak, dan ben ik er. Ik maak op dat moment tijd voor iemand vrij. Dat geeft duidelijkheid en voorspelbaarheid.

Daar hoort voor mij ook bij dat je iemand soms confronteert. Als iemand bijvoorbeeld afspraken niet nakomt, benoem ik dat wel. Dan kan ik zeggen: “We hadden een afspraak. Ik ben er voor jou, maar dat verwacht ik ook van jou.”

Ik probeer dat altijd op een subtiele manier te doen. Ik ben niet iemand die er met de botte bijl ingaat. Soms moet je linksom, soms rechtsom. Je wilt duidelijk zijn zonder dat iemand direct dichtklapt.

Voor mij zit veiligheid dus niet alleen in aardig of begripvol zijn. Juist door duidelijk en betrouwbaar te zijn, weet iemand ook wat hij of zij aan mij heeft.

Wat maakt werken bij Point O anders dan andere plekken waar je hebt gewerkt of zou kunnen werken? 
Allereerst is ambulant begeleiden natuurlijk totaal anders dan het groepswerk dat ik jarenlang heb gedaan. Maar daarnaast zit het verschil voor mij echt in de organisatie zelf.

Wat voor mij echt anders is, is de kleinschaligheid.

Ik heb eerder bij grote organisaties gewerkt waar duizenden mensen werken. Point O voelt heel anders. Het is een vrij platte organisatie en die hiërarchie voel je nauwelijks. Iedereen is benaderbaar en je kunt makkelijk met elkaar in gesprek of even een grap maken.

Dat kleinschalige en een beetje knusse was nieuw voor mij, maar ik vind het heel prettig.

Ik voel me ook echt betrokken bij Point O en op mijn plek binnen de organisatie. Dat is ook één van de redenen waarom ik ervoor heb gekozen om actief te worden binnen de ondernemingsraad. Ik vind het interessant om te weten wat er speelt en daar onderdeel van te zijn.

Bij Point O vinden we het belangrijk dat er ruimte is voor openheid en eerlijkheid. We willen mentale gezondheid bespreekbaar maken, binnen én buiten onze organisatie. Daarom zijn we bondgenoot van Brabant Openhartig. 

Wat betekenen openheid en eerlijkheid voor jou, en waarom vind je ze belangrijk? 
“Eerlijkheid duurt het langst” wordt vaak gezegd, maar zeker binnen de verslavingszorg zit daar voor mij veel waarheid in.

Zonder openheid en eerlijkheid kom je niet ver. Als je niet open en eerlijk naar jezelf durft te kijken, wordt het in mijn ogen heel moeilijk om je herstel echt aan te gaan.

Binnen het wijkteam merk ik soms dat daar een lange adem voor nodig is. Soms weet je dat iemand niet helemaal eerlijk tegen je is. Dan zeg ik ook weleens: “Je kunt mij prima in de maling nemen. Ik ga dadelijk weer verder met mijn eigen leven. Uiteindelijk heb je alleen jezelf ermee.”

Ik probeer zelf daarom zo open en eerlijk mogelijk te zijn. Ik hoop dat iemand daardoor op den duur ook die openheid naar mij durft te hebben.

Als ik merk dat iemand niet eerlijk is, probeer ik daar wel de confrontatie over aan te gaan, maar altijd genuanceerd. Als je er te hard ingaat, kan iemand snel denken: zoek het dan maar uit. Soms heeft het tijd nodig voordat iemand zelf zover is.

Juist bij verslaving zijn bepaalde gedragingen en gewoontes vaak jarenlang ingesleten. Die verander je niet zomaar. Daar zijn tijd en kracht voor nodig.

Voor mij zijn openheid en eerlijkheid daarom echt twee belangrijke ankers binnen herstel én binnen mijn werk.

Samen zorgen we ervoor dat Brabant Openhartig wordt.