Een dag met… Margie Timmermans (Naastenbegeleider)

Een dag met… Margie Timmermans

Een dag met… Margie Timmermans (Naastenbegeleider)

Hoe ziet een gemiddelde werkdag eruit voor jou als naastenbegeleider? 
Mijn werkweek is eigenlijk nooit hetzelfde en dat vind ik juist heel prettig. Ik werk 24 uur per week bij Point O, verdeeld over maandag, woensdag en donderdag. Eén dag per week ga ik naar Deventer voor mijn opleiding tot ervaringsdeskundige aan Saxion Hogeschool. 

Op mijn werkdagen bezoek ik veel naasten thuis. Dat vind ik belangrijk, omdat je mensen in hun eigen omgeving vaak anders ziet dan op kantoor. Soms spreek ik naasten hier op locatie en tussendoor werk ik mijn rapportages uit of bereid ik gesprekken voor. 

Die afwisseling tussen thuisbezoeken, kantoor en zelfstandig werken past echt bij mij. Geen dag is hetzelfde en dat maakt mijn werk juist zo waardevol. 

Wat motiveerde jou om dit werk te doen? 
Ik heb ruim twintig jaar met plezier in de commerciële sector gewerkt, bij een bank. Op een gegeven moment voelde ik heel sterk: dit is het niet meer. Ik wilde werk doen dat er écht toe doet, werk waar je meer voldoening uit haalt. 

Mijn motivatie komt ook voort uit mijn eigen achtergrond. Ik ben opgegroeid in een gezin waarin verslaving een grote rol speelde. Als kind en later als ex-partner van iemand met een verslaving wist ik niet beter, dit was voor mij normaal. 

Als kind en als naaste kregen wij nauwelijks begeleiding. Mijn vader wilde geen hulp en als kind wist je simpelweg niet hoe je met zo’n situatie om moest gaan. Later kreeg ik een relatie met iemand die verslaafd bleek te zijn. Toen dacht ik: dit leven wil ik niet meer. 

Wat ik toen gemist heb, wil ik nu graag aan anderen geven. Die erkenning, herkenning en begrip voor hoe het is om met een verslaafde naaste te leven. Naasten helpen om goed voor zichzelf te zorgen en haalbare grenzen te stellen, geeft mij enorm veel voldoening. 

Hoe ziet het traject van begeleiding eruit voor naasten, vanaf het eerste contact? 
Het traject begint met een intake en een kennismakingsgesprek met mij. Daarin stel ik mezelf voor en vertel ik kort iets over mijn achtergrond en ervaring. Dat doe ik bewust, omdat dit vaak meteen herkenning oproept bij de naaste. 

Daarna krijgt de naaste vooral ruimte om zijn of haar verhaal te doen. Veel naasten hebben hun verhaal al heel lang niet echt kunnen vertellen. We leren elkaar op een vertrouwde manier kennen. 

Vervolgens stellen we samen een begeleidingsplan op. We kijken naar doelen: wat geeft op dit moment de meeste spanning? Wat wil iemand veranderen? En hoe kunnen we dat stap voor stap aanpakken? 

Ik werk daarbij met concrete methodes en oefeningen, zodat het niet alleen bij praten blijft, maar mensen ook daadwerkelijk handvatten krijgen die ze in het dagelijks leven kunnen toepassen. 

Met welke vragen of zorgen komen naasten meestal bij jou terecht? 
De meeste naasten worstelen met dezelfde vragen: hoe ga ik hiermee om zonder mezelf kwijt te raken? Ze staan vaak continu “aan” voor de ander en weten niet meer wat hun eigen behoeften zijn. 

Het gaat veel over loslaten, begrenzen en het terugvinden van rust bij zichzelf. Naasten vragen zich af hoe ze grenzen kunnen stellen, hoe ze goed voor zichzelf kunnen blijven zorgen en hoe ze niet volledig opgeslokt raken door de verslaving van de ander. 

Wat je veel ziet, is dat alle aandacht naar de persoon met de verslaving gaat. De naasten voelen zich daardoor vaak vergeten of ongezien. Ze willen vooral gehoord worden en leren dat hun eigen gevoelens en behoeften er ook mogen zijn. 

Tegenwoordig is er gelukkig meer steun, maar vroeger was dat anders. In mijn tijd was er nauwelijks begeleiding of lotgenotencontact voor naasten. Daarom vind ik het zo belangrijk dat naasten nu wél een plek hebben waar ze gehoord worden en leren hoe ze op een gezonde manier met de verslaving van hun naaste om kunnen gaan, zonder zichzelf kwijt te raken. 

Wat maakt naastenbegeleiding anders dan het begeleiden van cliënten zelf? 
Op dit moment begeleid ik zelf nog geen cliënten met een verslaving. Ik ben bij Point O gekomen om naasten te begeleiden en dat is ook echt waar mijn hart ligt. De focus ligt voor mij op partners, ouders en kinderen die vaak al jarenlang meedraaien in een moeilijke situatie. 

Ik heb af en toe wel contact met cliënten, bijvoorbeeld wanneer ik tijdelijk inspring tijdens vakanties. Dat vind ik waardevol, omdat het mij inzicht geeft in hoe het voor de cliënt zelf is om in behandeling te zijn en wat er bij hen speelt. 

Voor mij hoort naastenbegeleiding onlosmakelijk bij herstel. Verslaving raakt nooit alleen de persoon zelf, maar het hele gezin en de omgeving eromheen. Wanneer je alleen de cliënt begeleidt en de naasten niet meeneemt, blijft een groot deel van de dynamiek bestaan. 

Juist door het hele systeem te betrekken, ontstaat er meer begrip, betere communicatie en meer rust binnen het gezin. Dat vergroot de kans op langdurig en duurzaam herstel voor iedereen. Daarom geloof ik dat herstel pas echt compleet is wanneer ook de naasten worden gezien en ondersteund. 

Kun je een voorbeeld geven van een situatie waarin je echt iets hebt kunnen betekenen voor een naaste? 
Wat vaak impact heeft, is het voorhouden van een spiegel. Dat vinden mensen soms lastig op het moment zelf. Dan hoor ik: “Je bent wel heel direct.” Maar later volgt vaak het inzicht. 

Veel naasten reageren bijvoorbeeld direct wanneer hun verslaafde naaste belt of een bericht stuurt. Samen oefenen we om dat niet meteen te doen. Eerst vijf minuten wachten, daarna misschien een half uur of een uur. Wat haalbaar is, verschilt per persoon. 

In het begin vinden naasten dit lastig, maar daarna merken ze hoeveel rust het geeft wanneer ze niet meer 24/7 ‘aan’ hoeven te staan. Het zijn vaak kleine veranderingen die samen een groot verschil maken. 

Wat zijn voor jou de grootste uitdagingen in het begeleiden van naasten en hoe ga je daarmee om? 
Soms kan mijn eigen verleden dichtbij komen, bijvoorbeeld wanneer een naaste vertelt over agressie, onveiligheid of geweld binnen het gezin. Dat herken ik meteen. 

De uitdaging zit er dan in om professioneel te blijven en te beseffen dit is hun verhaal, niet het mijne. Tijdens gesprekken lukt dat goed, maar soms merk ik dagen later dat zo’n gesprek nog doorwerkt. 

Daarom bespreek ik dit soort situaties in supervisie. Dat helpt mij om te reflecteren en het onderscheid te maken tussen wat van mij is en wat bij de cliënt hoort. Ik heb geleerd dat emotie tonen niet zwak is. Juist het tonen van menselijkheid kan erkenning geven, zolang de balans tussen mens en professional behouden blijft. 

Welke vaardigheden of eigenschappen vind jij belangrijk in jouw rol als naastenbegeleider? 
In mijn rol vind ik het vooral belangrijk dat mensen zich echt gezien en gehoord voelen. Naasten staan vaak al lange tijd in de overlevingsstand en hun eigen verhaal raakt daardoor op de achtergrond. 

Empathie, veiligheid en erkenning vormen voor mij de basis. Daarnaast help ik naasten om grenzen te stellen, verantwoordelijkheid terug te leggen waar die hoort en weer regie te ervaren over hun eigen leven. 

Mijn betrokkenheid en authenticiteit zijn daarin belangrijk. Ik doe dit werk met hart en ziel en wil dat naasten voelen dat zij er ook mogen zijn. 

Hoe werk je samen met collega’s en andere professionals binnen Point O in jouw rol? 
Ik werk nauw samen met mijn supervisor en heb daarnaast een buddy. Als ik vragen heb of wil sparren, kan ik altijd bij hen terecht. Dat geeft veel steun. 

Daarnaast heb ik nog contact met ervaren oud-collega’s in de naastenbegeleiding bij wie ik binnen Point O stage heb gelopen. Ik kan hen altijd bellen om te sparren of wanneer ik een inhoudelijke vraag heb. 

Waar nodig is er ook contact met andere behandelaars binnen Point O. We hebben korte lijntjes, dus kunnen elkaar altijd vinden wanneer nodig.  

Wat zou je willen zeggen tegen iemand die twijfelt om contact op te nemen met een naastenbegeleider? 
Ik zou altijd zeggen: ga het gesprek aan. Ik weet uit eigen ervaring hoe groot die drempel kan zijn. Schaamte speelt vaak een grote rol en je denkt al snel, ik moet dit zelf kunnen. 

Toen ik jong was, werd er nauwelijks over verslaving gesproken. Het was iets wat je verborgen hield. 

Je kunt altijd vrijblijvend contact opnemen. Daarna kun je voelen wat bij je past: individuele begeleiding, een naastencursus of een lotgenotenbijeenkomst. En als iets niet bij je past, is dat ook oké. 

Wat ik zelf het meest heb gemist, is dat er iemand was die echt luisterde en begreep hoe het is om naaste te zijn. Dat alleen al kan een groot verschil maken. Je hoeft het niet alleen te dragen. 

Wat maakt werken bij Point O anders dan andere plekken waar je hebt gewerkt of zou kunnen werken? 
Wat werken bij Point O voor mij bijzonder maakt, is de oprechte aandacht voor het hele systeem rondom de cliënt. Er is hier echt oog voor de impact van verslaving op partners, ouders en kinderen en dat sluit precies aan bij waar mijn hart ligt. Ik ervaar veel vertrouwen en ruimte om mezelf te zijn en mijn eigen ervaringen en kwaliteiten in te zetten. Die combinatie van betrokken collega’s, gedeelde visie en de mogelijkheid om echt iets te betekenen voor naasten, maakt dat ik hier met veel plezier en voldoening werk.